پديد آمده ترك مسجد رفتن در سحرگاه است . به راستى چرا مؤمنان از يهود و نصارا شرم نمىكنند ، كه چگونه آنها در روزهاى شنبه و يكشنبه صبح زود به معابد خود رو مىآورند و دنيا طلبان براى خريد و فروش و به دست آوردن سود در پگاه به محوطّه مساجد مىشتابند ، ليكن طالبان آخرت بر آنها سبقت نمىگيرند ؟ ابن مسعود سحرگاه وارد مسجد شد ؛ ديد سه نفر در آمدن به مسجد بر او سبقت گرفته‌اند ، بسيار غمگين شد و پيوسته خويشتن را سرزنش مىكرد و با خود مىگفت : چهارمين چهار ، و چهارمين چهار سعادتمند نيست . 5 - به هنگام ورود بايد دقت شود كه پاى برگردن مردمان ننهد ( 1 ) و از جلو ايشان نگذرد . و كسى كه صبح زود به مسجد مىرود اين امر برايش آسان است . در مورد پاى بر گردن مردم نهادن تهديدى شديد وارد شده است ، بدين گونه كه در روز قيامت او را پلى قرار مىدهند تا مردم از روى او بگذرند ، و در باره گذر كردن از جلو نمازگزار پيامبر ( ص ) فرموده است : « اگر چهل سال بايستد برايش بهتر است تا از جلو نمازگزار عبور كند » « 60 » ؛ و هر زمان صف اوّل خالى و متروك مانده باشد آن كه وارد شده مىتواند پاى بر گردن مردم نهد و در صف نخست قرار گيرد ، زيرا مأمومين حاضر حقّ خود را رها كرده و صف اوّل را كه داراى فضيلت است ترك كرده‌اند . اگر در مسجد جز آنهايى كه مشغول نمازند كس ديگرى نيست ، سزاوار است آن كه وارد مىشود سلام نكند ، زيرا موجب ايجاد تكليف در غير محلّ آن است . 6 - براى اين كه ديگران از پيش روى او عبور نكنند ، نزديك ستون يا ديوارى بنشيند ، ( 2 ) زيرا پيامبر ( ص ) در حديث ديگرى عبور كننده از جلو نمازگزار ، و كسى را كه در ميان راه نماز مىگزارد يا در دور كردن عابران از محلّ نماز كوتاهى كرده برابر دانسته و فرموده است : « اگر عبور كننده از جلو نمازگزار بداند چه زيانى متوجّه او و نمازگزار مىشود ، چهل سال ايستادن را براى خود بهتر مىداند تا آن كه از جلو نمازگزار

--> ( 60 ) سنن ابو داود ، ج 1 ، ص 161 ؛ سنن نسائى ، ج 2 ، ص 66 .